Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης για τα θύματα ολοκληρωτικών και αυταρχικών καθεστώτων

Η 23η Αυγούστου σηματοδοτεί την Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης για τα θύματα όλων των ολοκληρωτικών και αυταρχικών καθεστώτων, γνωστή και ως «Ημέρα της Μαύρης Κορδέλας». Η ημερομηνία επελέγη για να τιμήσει την επέτειο της υπογραφής του Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ το 1939, μεταξύ της ναζιστικής Γερμανίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Η συμφωνία μη επίθεσης περιελάμβανε μυστικά πρωτόκολλα που επέτρεψαν στα δύο καθεστώτα να διαμελίσουν την Ανατολική Ευρώπη και να καθορίσουν τη μοίρα εκατομμυρίων ανθρώπων, οδηγώντας στην εισβολή και τον διαμελισμό της Πολωνίας.

Αν και καθιερώθηκε πολιτικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ημέρα δεν αποτελεί επίσημη αργία, ούτε διέπεται από δεσμευτική ευρωπαϊκή οδηγία. Λειτουργεί ως υπόμνηση της ιστορικής συνεργασίας μεταξύ των καθεστώτων του Αδόλφου Χίτλερ και του Ιωσήφ Στάλιν. Η επέτειος παραμένει σημείο πολιτικής τριβής, καθώς αμφισβητεί αφηγήματα που παρουσιάζουν τη Σοβιετική Ένωση αποκλειστικά ως αντίπαλο του ναζισμού, αναδεικνύοντας τη συνεργασία τους κατά την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

H ημέρα τιμά τα θύματα των μαζικών εγκλημάτων που διαπράχθηκαν τόσο από το σταλινικό όσο και από το ναζιστικό σύστημα. Η κληρονομιά του συμφώνου και η ερμηνεία του συνεχίζουν να προκαλούν έντονες πολιτικές και ιστορικές συζητήσεις στην Ευρώπη σχετικά με τον καταλογισμό ευθυνών για τις θηριωδίες του 20ού αιώνα.